Draagmuur doorbreken: zo pakt u een doorbraak aan

Een draagmuur doorbreken kan in veel woningen, maar u begint er nooit zomaar aan. Eerst stelt een constructeur vast of de muur dragend is en hoe de last na de doorbraak wordt opgevangen. Tijdens het werk staan er stempels, daarna neemt een stalen ligger of latei de last over. En omdat de draagconstructie verandert, hebt u in de regel een omgevingsvergunning nodig.

Hieronder leggen we per stap uit wat er gebeurt, zodat u weet waar u aan begint.

Hoe herkent u een dragende muur

Een paar signalen geven een eerste indicatie. Een muur is vaak dragend als:

• de vloerbalken of de betonvloer erboven op de muur rusten, bijvoorbeeld als de balken haaks op de muur lopen;
• de muur op elke verdieping op dezelfde plek terugkomt;
• de muur van steen of beton is en dikker dan een gewone scheidingswand;
• het een woningscheidende muur is of een muur in het midden van de woning, onder de nok.

Een lichte wand van gipsblokken of metal stud met gipsplaat is meestal niet dragend. Toch zegt het materiaal niet alles. Ook een dunne stenen wand kan na jaren van verzakking een deel van de vloer of een tussenwand op de verdieping erboven meedragen. Om die reden stelt alleen een constructeur vast of een muur dragend is. Hij kijkt naar de bouwtekeningen, de richting van de balken en wat er boven de muur staat.

Waarom een constructieberekening nodig is

Haalt u een stuk uit een dragende muur, dan moet de last die erop rust ergens anders naartoe. Een constructeur berekent hoe groot die last is en welke ligger daarvoor nodig is: het profiel, de lengte en hoe ver de ligger aan beide kanten op de muur moet opleggen. Hij kijkt ook of het metselwerk onder die opleggingen de geconcentreerde last aankan. Soms is daar een betonnen poer of een extra kolom voor nodig.

Die berekening hebt u niet alleen voor de veiligheid nodig. De gemeente vraagt erom bij de vergunningaanvraag, en de aannemer werkt ermee. Zonder berekening kan niemand verantwoord zeggen hoe groot de doorbraak mag zijn.

Stempelen tijdens het doorbreken van de muur

Voordat er een steen uit de muur gaat, wordt de bovenbouw ondersteund. Dat heet stempelen. Op de foto bovenaan ziet u hoe dat eruitziet: stalen stempels die de last van boven tijdelijk overnemen, zodat de muur eronder weg kan.

De gebruikelijke werkwijze is als volgt:

1. Aan beide kanten van de muur komen stempels onder de vloer of de balken erboven, met een balk of plaat bovenin om de last te verdelen.
2. Waar nodig worden er naalden door de muur gestoken: korte balken die door een gat in het metselwerk lopen en aan weerszijden op stempels rusten.
3. Daarna wordt de opening gezaagd of gehakt, van boven naar beneden.
4. De ligger wordt geplaatst en goed ondersteund, en de opleggingen worden aangestopt.
5. Pas als de mortel of het aanstopmateriaal hard genoeg is, gaan de stempels eruit.

Stempels staan op een vloer die de last ook moet kunnen dragen. Op een houten vloer of een kruipruimte moet daar apart naar gekeken worden. Ook dat hoort bij het advies van de constructeur.

Stalen ligger of latei boven de doorbraak

Boven een doorbraak komt bijna altijd een stalen ligger, meestal een HEA- of HEB-profiel. Bij kleine openingen, zoals een deur, kan een prefab latei voldoen. De constructeur bepaalt wat het wordt.

Het staal moet tegen brand beschermd worden als de berekening of de bouwregels dat vragen. Dat gebeurt vaak door de ligger in te pakken met brandwerende plaat of af te werken met gipsplaat. Daarna wordt de doorbraak afgewerkt, zodat u de ligger niet meer ziet of juist bewust in het zicht laat.

Vergunning voor het doorbreken van een draagmuur

Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) is het weghalen van een draagmuur onder de Omgevingswet een vergunningplichtige technische bouwactiviteit, omdat de draagconstructie van het gebouw verandert. Een melding is daarbij niet voldoende. Verandert de draagconstructie niet, dan is verbouwen vaak wel vergunningvrij. Een doorbraak in een dragende muur verandert de draagconstructie in de regel wel.

Daarnaast kunnen er andere regels gelden. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht kan een extra toestemming nodig zijn, en het omgevingsplan van uw gemeente kan eigen regels bevatten. Doe daarom altijd de Vergunningcheck in het Omgevingsloket en vraag bij twijfel de gemeente om duidelijkheid. Houd rekening met de behandeltijd van de aanvraag in uw planning.

Muur doorbreken in een appartement: toestemming van de VvE

Woont u in een appartement, dan hebt u meestal ook toestemming van de Vereniging van Eigenaren nodig. Dragende muren horen vaak bij de gemeenschappelijke delen of bij de constructie van het hele gebouw, ook als ze in uw eigen appartement staan. Kijk in de splitsingsakte en het reglement wat er geldt, en vraag de toestemming aan voordat u de vergunning aanvraagt. Een constructeur kan bij een appartementencomplex ook naar de gevolgen voor de rest van het gebouw kijken.

Wat er verder bij een doorbraak komt kijken

Een doorbraak geeft stof en puin, en vaak liggen er leidingen in de muur: elektra, water of een cv-leiding. Die moeten vooraf in kaart gebracht en omgelegd worden. Het helpt om de rest van de ruimte goed voor te bereiden. Hoe u dat aanpakt, leest u in interieursloop van een woning voorbereiden.

Na de doorbraak volgt de afwerking. Er moeten vaak stukken wand worden aangevuld, nieuwe wanden geplaatst of plafonds hersteld.

Een doorbraak laten maken

RBM Sloop & Renovatie verzorgt interieursloop, inclusief doorbraken volgens de berekening van een constructeur. Hebt u een berekening van de constructeur en wilt u weten wat de uitvoering inhoudt, vraag dan een offerte aan. We kijken dan samen naar de situatie en de planning.